Je loopt al een tijdje rond met het idee: ik wil een boek schrijven. Als kennisondernemer heb je kennis genoeg, en misschien staat er al een eerste hoofdstuk op je laptop. Maar tussen het idee en de boekpresentatie zitten flink wat keuzes. Ga je naar een uitgeverij, of geef je je boek zelf uit? En hoe zorg je dat mensen je boek straks ook echt lezen? Die vragen beantwoord ik je in dit artikel.
Waarom moet ik als kennisondernemer een boek schrijven?
Een boek schrijven is voor een kennisondernemer meer dan een verhaal op papier. Het is tastbaar bewijs van je kennis, sterker dan een website of een bericht op LinkedIn. Mensen die je boek lezen, kennen jou al een beetje voordat jullie met elkaar praten. Dat vertrouwen levert je in de praktijk veel op: hogere tarieven, uitnodigingen om te spreken en klanten die al overtuigd zijn, voordat het eerste gesprek met jou aanvangt.
Een boek opent ook deuren die met losse berichten lastig te openen zijn. Het blijft jarenlang werken als visitekaartje, terwijl een dienst of aanbod na verloop van tijd verandert. Een van de beste tips die ik kennisondernemers geef: bepaal eerst voor wie je schrijft en welk probleem je oplost. Die keuze bepaalt niet alleen de inhoud van je boek, maar ook welke uitgeefroute en welke promotie later het beste bij je passen.
Moet ik mijn boek uitgeven in eigen beheer of heb ik een uitgeverij nodig?
Er is geen goed of fout antwoord op deze vraag. Het hangt af van wat jij belangrijk vindt. Een boek uitgeven in eigen beheer past goed bij je als je snelheid en volledige controle wilt over tekst, omslag en planning. Voor de meeste kennisondernemers kan een gerenommeerde uitgeverij toch de verstandigste keuze zijn.
Bij die laatste keuze leg je manuscript bij hen neer, en beoordeelt de uitgever met zijn/haar team kritisch jouw boekidee. Zij kijken er met frisse ogen naar. Een gerenommeerde uitgeverij geeft je boek bovendien een kwaliteitsstempel, waardoor boekhandels en journalisten het sneller serieus nemen. En je hoeft als ondernemer niet ook nog als drukker, vormgever en distributeur aan de slag of op zoek naar… Die tijd steek je liever in je bedrijf.
Belangrijker dan de uitkomst is dat je de keuze bewust maakt, op basis van je budget, je tijd en hoeveel zeggenschap je wilt houden. Bij een uitgeverij hoef je niet altijd zelf voor ieder onderdeel extra te investeren, maar lever je wel je rechten en een deel van de opbrengst in. Het traject van manuscript tot boek in de winkel kan bovendien al snel een jaar duren. Bij eigen beheer betaal jij de productie zelf. Daar krijg je iets voor terug: jij bepaalt het tempo, vaak in enkele maanden, en je houdt alle (auteurs)rechten en opbrengsten. Er zijn overigens ook combinaties mogelijk, als je weet met wie en hoe je wil samenwerken.
Welke soorten uitgeverijen zijn er in Nederland?
In Nederland kun je grofweg kiezen uit drie routes. Traditionele uitgeverijen investeren zelf in je boek, maar hanteren daardoor ook een streng selectiebeleid. Zij kiezen doorgaans voor auteurs met bewezen naamsbekendheid of een duidelijk eigen verhaal, en wijzen de meeste manuscripten af, want het risico van een flop willen ze klein houden.
Hybride uitgeverijen zitten daartussenin. Jij betaalt zelf een deel van de kosten, vaak doordat je een aantal exemplaren van je eigen boek afneemt, en krijgt daarvoor professionele begeleiding en meer inspraak terug.
Bij zelfpublicatie, ofwel een boek uitgeven in eigen beheer, stel je je eigen team samen van redacteur, vormgever en drukker. Voor kennisondernemers die een vak- of zakelijk boek schrijven, bestaan er bovendien uitgeverijen die zich specifiek op die markt richten, met een ander netwerk en andere verwachtingen dan een literaire uitgeverij voor fictie.
Denk aan Business Contact, Boom Management en Haystack, stuk voor stuk gevestigde namen in het uitgeven van managementboeken en zakelijke non-fictie. Maar ook Van Duuren Media helpt kennisondernemers hierbij. De lijst is uiteraard veel langer, en mijn advies is dan ook: ga vooral op zoek om de juiste samenwerkingspartner te vinden.
Wat is de taak van een uitgever?
Een uitgever is in de kern een ondernemer die risico neemt op jouw boek. Die investering zie je terug in het werk dat ze doen. Ze redigeren en corrigeren je tekst, vragen een ISBN aan, laten een omslag ontwerpen en regelen de productie, ook van een eventuele e-book of luisterboekversie.
Ook zorgt een uitgever voor de distributie. Je boek wordt opgenomen in de systemen van boekhandels en webshops, zodat het overal besteld kan worden. Een goede uitgever denkt verder mee over positionering, welke markt bij jouw boek past en hoe je het daarin neerzet. Houd er wel rekening mee dat een uitgever tientallen titels per jaar begeleidt. Jouw boek is voor hen belangrijk, maar zelden het enige waar ze mee bezig zijn.
Wat doet een uitgever niet?
Wat een uitgeverij meestal niet doet, is actief bouwen aan jouw zichtbaarheid als expert. Hun marketing richt zich vooral op de boekhandel: zorgen dat het boek besteld kan worden, soms een vermelding in een brochure. Gratis aandacht in kranten, op de radio en in vakbladen (free publicity) vraagt om een heel andere aanpak, gericht op jou als expert en niet alleen op het boek. Die taak valt vaak buiten het takenpakket van een uitgeverij, krijgt te weinig aandacht of het ontbreekt aan echte expertise op dit vlak.
Welke uitgeverij past bij mij?
Dat hangt af van je ambitie. Wil je vooral snel starten, veel zeggenschap houden en werk je zelf al aan je zichtbaarheid als expert? Dan werkt zelfpublicatie of een hybride vorm vaak beter. Zoek je vooral bevestiging van je kwaliteit als schrijver, je autoriteit en expertstatus? Dan is een traditionele uitgeverij het meest passend.
Vraag jezelf vooral af: wil ik een boek schrijven dat mijn onderneming, mijn imago en mijn missie versterkt, of wil ik een mooi boek op de plank hebben staan? Voor kennisondernemers weegt het eerste het zwaarst. Dat antwoord stuurt bijna elke andere keuze in het proces, van het budget dat je vrijmaakt tot het tempo waarin je wilt publiceren. Er zijn veel verschillende uitgeverijen in de Nederlandse markt actief en ik raad je aan om altijd goed te kijken of je een klik hebt.
Waarom heb ik een PR-expert nodig als ik al een uitgever heb?
Zelfs bij de beste uitgeverij blijft één vraag vaak onbeantwoord: wie zorgt dat journalisten over jou en je boek gaan schrijven? Dat is een vak apart, met een eigen aanpak en eigen contacten in de journalistiek.
Free publicity vraagt om vaardigheden die weinig uitgevers in huis hebben: een pakkende invalshoek vinden, een persbericht schrijven dat opvalt en weten welke journalist je moet benaderen. Daar maakt een PR-expert het verschil, ongeacht welke uitgeefvorm je kiest. Je bouwt er niet alleen de verkoop van dit ene boek mee op. Je bouwt ook aan autoriteit die je de rest van je ondernemerschap blijft helpen.
Hoe kan ik free publicity slim inzetten wanneer ik een boek schrijven ga?
Het begint met een invalshoek die verder gaat dan “ik ga een boek schrijven”. Koppel je thema aan iets dat nu speelt in de maatschappij of in jouw vakgebied. Behandel een probleem dat veel mensen raakt en bied handvatten of oplossingen aan in jouw boek. Dat maakt je verhaal nieuwswaardig voor een journalist, in plaats van slechts een aankondiging.
Daarna draait het om het juiste format en de juiste timing: een scherp persbericht, sterke beelden en een verzending naar journalisten die om jouw onderwerp geven, ruim voor je officiële lancering. Free publicity werkt bovendien niet als eenmalige actie. Auteurs die dit blijven doen, komen soms nog jaren na hun boeklancering in het nieuws. Dat levert dan weer nieuwe lezers op én, zolang je weet wat je doet, aandacht voor jouw bedrijf, en dus nieuwe prospects, sprekersopdrachten, ingangen voor nieuwe samenwerkingen, etcetera, etcetera.
In welke fase van het boek schrijven, schakel ik een PR-expert in?
Het beste moment is eerder dan je denkt. Het liefst begin je er al tijdens het schrijven mee, of zelfs nog eerder en neem je het mee in jouw productieplan. Zo bouw je vast aan invalshoeken, mediacontacten en de juiste timing. Bij de lancering sta je dan al klaar. Doe je dit niet, dan is de trein al vertrokken en sta jij nog op het perron.
Twijfel je nog over jouw route naar een boek uitgeven, of wil je juist alvast nadenken over hoe je straks met gemak in het nieuws komt met je boek? Plan gerust een vrijblijvend strategiegesprek, dan denk ik graag met je mee over de beste aanpak voor jouw boek en zichtbaarheid, zodat klanten naar je toe blijven stromen.
Linda Graanoogst
